Serbest meslek makbuzunda üç kalem birlikte çalışır: brüt ücret, gelir vergisi tevkifatı (stopaj) ve KDV. Bu üçlüyü doğru kurmak, makbuzun doğru düzenlenmesinin anahtarıdır.
Temel Mantık
- Stopaj, brüt tutar üzerinden hesaplanır ve brütten düşülür. Hizmeti alan (vergi sorumlusu) bu tutarı keser ve vergi dairesine öder.
- KDV de brüt tutar üzerinden hesaplanır, ancak düşülmez, eklenir. Bu tutar sizin tarafınızdan beyan edilir.
- Net ücret = Brüt − Stopaj
- Tahsil edilecek tutar = Net ücret + KDV
Örnek 1: Brütten Nete
Brüt ücret 10.000 ₺, stopaj oranı %20, KDV oranı %20 olsun:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Brüt ücret | 10.000,00 ₺ |
| Gelir vergisi stopajı (%20) | − 2.000,00 ₺ |
| Net ücret | 8.000,00 ₺ |
| Hesaplanan KDV (%20) | + 2.000,00 ₺ |
| Tahsil edilecek tutar | 10.000,00 ₺ |
Bu örnekte tahsil edilecek tutarın brütle aynı çıkması, stopaj ve KDV oranlarının eşit olmasından kaynaklanır; oranlar farklıysa sonuç da farklı olur.
Örnek 2: Netten Brüte
Müşterinizle net 8.000 ₺ üzerinde anlaştıysanız brüt tutarı bulmanız gerekir:
Brüt = Net ÷ (1 − stopaj oranı) → 8.000 ÷ (1 − 0,20) = 10.000 ₺
Brüt bulunduktan sonra stopaj ve KDV yukarıdaki gibi hesaplanır.
Sık Yapılan Hatalar
- KDV’yi net üzerinden hesaplamak. KDV brüt tutar üzerinden hesaplanır.
- Stopajı KDV dâhil tutardan kesmek. Stopaj matrahı KDV hariç brüt tutardır.
- Yuvarlama hataları. Kuruş farkları dönem sonunda mutabakat sorununa dönüşür.
- Tevkifatsız durumu atlamak. Hizmeti alan taraf vergi sorumlusu değilse (örneğin nihai tüketici) stopaj kesintisi yapılmaz.
Hesabı Otomatik Yaptırın
e-SMM’de yalnızca brüt veya net tutarı girersiniz; stopaj, KDV ve tahsil edilecek tutar hesabınızda tanımlı güncel oranlarla otomatik hesaplanır ve makbuz üzerinde ayrı ayrı gösterilir.
Yukarıdaki oranlar örnek amaçlıdır. Uygulanacak stopaj ve KDV oranları faaliyet türüne ve yürürlükteki mevzuata göre değişir; mali müşavirinize danışın.
