Brüt ücretten nete, müşteriden tahsil edilen toplam tutardan brüte veya stopaj sonrası net ücretten makbuz kalemlerini anında hesaplayın. Vergi mükellefi (stopajlı) ve nihai tüketici/bireysel hasta (stopajsız) ayrımını tek ekranda görün.
esmm.org’da kuruş farkı olmadan e-imza ile makbuz düzenlenir ve GİB e-Arşiv raporu otomatik iletilir.
Serbest meslek makbuzu hesaplamasında en sık hata yapılan nokta, alıcının vergi mükellefi olup olmamasına göre değişen gelir vergisi stopajı (tevkifat) kuralıdır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun (GVK) 65. ve 67. maddeleri serbest meslek kazancının tahsil esasına göre tespit edileceğini düzenlerken, GVK Madde 94 kimlerin vergi kesintisi (tevkifat) yapmakla yükümlü olduğunu açıkça sınırlandırır. Resmi mevzuat ve e-Belge uygulama kılavuzları Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (gib.gov.tr ve ebelge.gib.gov.tr) sayfalarında yayımlanmaktadır.
Hizmeti alan taraf bir anonim veya limited şirket, şahıs işletmesi, dernek, vakıf ya da kamu kurumu ise GVK Madde 94 kapsamında vergi sorumlusu sayılır. Genel serbest meslek ödemelerinde (Md. 94/2-b) brüt tutar üzerinden %20 gelir vergisi stopajı düşülür; GVK Madde 18 kapsamındaki telif kazançlarında ise (Md. 94/2-a) %17 stopaj uygulanır. Kesilen bu stopajı müşteri muhtasar beyanname ile vergi dairesine öder; serbest meslek erbabı yıl sonunda bu tutarı yıllık gelir vergisinden mahsup eder.
Hizmeti alan kişi ticari veya mesleki faaliyetiyle ilgisi olmayan sade bir vatandaş (örneğin doktor muayenehanesine gelen hasta, veteriner kliniğine gelen hayvan sahibi veya boşanma davası için başvuran bireysel müvekkil) ise bu kişinin muhtasar beyanname verme ve stopaj kesme yetkisi yoktur. Dolayısıyla makbuzda stopaj %0 (tevkifatsız) uygulanır; brüt ücrete yalnızca ilgili KDV oranı (%10 sağlık veya %20 genel) eklenerek toplam tutar tahsil edilir.
Aşağıdaki dört senaryoda farklı müşteri tipleri, stopaj ve KDV oranlarıyla oluşan makbuz kalemlerini karşılaştırabilirsiniz.
| Senaryo ve Meslek Grubu | Brüt Ücret | Stopaj | Net Ücret (KDV Hariç) | Hesaplanan KDV | Tahsil Edilen Toplam |
|---|---|---|---|---|---|
| Avukat / Mali Müşavir / Mühendis Şirkete kesilen makbuz (%20 Stopaj, %20 KDV) |
10.000,00 ₺ | 2.000,00 ₺ (%20) | 8.000,00 ₺ | 2.000,00 ₺ (%20) | 10.000,00 ₺ |
| Doktor / Diş Hekimi / Veteriner Bireysel hastaya muayene (%0 Stopaj, %10 KDV, 5.500 ₺ tahsilattan) |
5.000,00 ₺ | 0,00 ₺ (%0) | 5.000,00 ₺ | 500,00 ₺ (%10) | 5.500,00 ₺ |
| Doktor / Sağlık Danışmanı Özel hastaneye veya şirkete hizmet (%20 Stopaj, %10 KDV) |
20.000,00 ₺ | 4.000,00 ₺ (%20) | 16.000,00 ₺ | 2.000,00 ₺ (%10) | 18.000,00 ₺ |
| Telif / Eser Sözleşmesi (GVK Md. 18) Yayınevi veya ajansa kesilen makbuz (%17 Stopaj, %20 KDV) |
15.000,00 ₺ | 2.550,00 ₺ (%17) | 12.450,00 ₺ | 3.000,00 ₺ (%20) | 15.450,00 ₺ |
Brüt × s, Stopaj Sonrası Net = Brüt × (1 - s), KDV = Brüt × k, Tahsil Edilecek Toplam = Brüt × (1 - s + k).T biliniyorsa Brüt = T / (1 - s + k) formülüyle brüt ücrete dönülür.N ise Brüt = N / (1 - s) formülü uygulanır.Not: Bu hesaplama aracı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; özel istisnalar, KDV tevkifatı uygulanan işlemler ve güncel vergi mevzuatı için mali müşavirinizin görüşünü ve Gelir İdaresi Başkanlığı tebliğlerini esas alınız. Mesleğinize özel rehberler için Doktorlar İçin e-SMM ve Veterinerler İçin e-SMM sayfalarını inceleyebilirsiniz.
esmm.org ile brüt veya tahsil edilen tutarı girin; stopaj ve KDV otomatik hesaplansın, e-imzanızla imzalanıp müşterinize e-posta ile gönderilsin.