e-SMM Hesaplama: Serbest Meslek Makbuzu Stopaj ve KDV Aracı

Brüt ücretten nete, müşteriden tahsil edilen toplam tutardan brüte veya stopaj sonrası net ücretten makbuz kalemlerini anında hesaplayın. Vergi mükellefi (stopajlı) ve nihai tüketici/bireysel hasta (stopajsız) ayrımını tek ekranda görün.

1. Alıcı (Müşteri / Hasta) Türünü Seçin
2. Hesaplama Yönünü Seçin
e-SMM Makbuz Dökümü Stopaj %20 · KDV %20
Brüt Ücret (KDV Hariç) 10.000,00 ₺
Gelir Vergisi Stopajı (%20) - 2.000,00 ₺
Net Ücret (Stopaj Sonrası) 8.000,00 ₺
Hesaplanan KDV (%20) + 2.000,00 ₺
Müşteriden Tahsil Edilecek Toplam 10.000,00 ₺
Özet: Müşteriniz size banka veya nakit yoluyla 10.000,00 ₺ öder; ayrıca kestiği 2.000,00 ₺ gelir vergisi stopajını muhtasar beyanname ile sizin adınıza vergi dairesine yatırır.
Bu Makbuzu e-SMM ile Otomatik Kesin

esmm.org’da kuruş farkı olmadan e-imza ile makbuz düzenlenir ve GİB e-Arşiv raporu otomatik iletilir.

GVK Madde 65, 67 ve 94 Çerçevesi

Stopajlı (Vergi Mükellefi) ve Stopajsız (Nihai Tüketici / Hasta) Makbuz Farkı

Serbest meslek makbuzu hesaplamasında en sık hata yapılan nokta, alıcının vergi mükellefi olup olmamasına göre değişen gelir vergisi stopajı (tevkifat) kuralıdır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun (GVK) 65. ve 67. maddeleri serbest meslek kazancının tahsil esasına göre tespit edileceğini düzenlerken, GVK Madde 94 kimlerin vergi kesintisi (tevkifat) yapmakla yükümlü olduğunu açıkça sınırlandırır. Resmi mevzuat ve e-Belge uygulama kılavuzları Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (gib.gov.tr ve ebelge.gib.gov.tr) sayfalarında yayımlanmaktadır.

1. Vergi Mükellefi Müşteriye Kesilen Makbuz (Stopajlı)

Hizmeti alan taraf bir anonim veya limited şirket, şahıs işletmesi, dernek, vakıf ya da kamu kurumu ise GVK Madde 94 kapsamında vergi sorumlusu sayılır. Genel serbest meslek ödemelerinde (Md. 94/2-b) brüt tutar üzerinden %20 gelir vergisi stopajı düşülür; GVK Madde 18 kapsamındaki telif kazançlarında ise (Md. 94/2-a) %17 stopaj uygulanır. Kesilen bu stopajı müşteri muhtasar beyanname ile vergi dairesine öder; serbest meslek erbabı yıl sonunda bu tutarı yıllık gelir vergisinden mahsup eder.

2. Nihai Tüketiciye / Bireysel Hastaya Kesilen Makbuz (Stopajsız)

Hizmeti alan kişi ticari veya mesleki faaliyetiyle ilgisi olmayan sade bir vatandaş (örneğin doktor muayenehanesine gelen hasta, veteriner kliniğine gelen hayvan sahibi veya boşanma davası için başvuran bireysel müvekkil) ise bu kişinin muhtasar beyanname verme ve stopaj kesme yetkisi yoktur. Dolayısıyla makbuzda stopaj %0 (tevkifatsız) uygulanır; brüt ücrete yalnızca ilgili KDV oranı (%10 sağlık veya %20 genel) eklenerek toplam tutar tahsil edilir.

Uygulamalı Senaryolar

Meslek Gruplarına Göre Örnek e-SMM Hesaplama Tablosu

Aşağıdaki dört senaryoda farklı müşteri tipleri, stopaj ve KDV oranlarıyla oluşan makbuz kalemlerini karşılaştırabilirsiniz.

Senaryo ve Meslek Grubu Brüt Ücret Stopaj Net Ücret (KDV Hariç) Hesaplanan KDV Tahsil Edilen Toplam
Avukat / Mali Müşavir / Mühendis
Şirkete kesilen makbuz (%20 Stopaj, %20 KDV)
10.000,00 ₺ 2.000,00 ₺ (%20) 8.000,00 ₺ 2.000,00 ₺ (%20) 10.000,00 ₺
Doktor / Diş Hekimi / Veteriner
Bireysel hastaya muayene (%0 Stopaj, %10 KDV, 5.500 ₺ tahsilattan)
5.000,00 ₺ 0,00 ₺ (%0) 5.000,00 ₺ 500,00 ₺ (%10) 5.500,00 ₺
Doktor / Sağlık Danışmanı
Özel hastaneye veya şirkete hizmet (%20 Stopaj, %10 KDV)
20.000,00 ₺ 4.000,00 ₺ (%20) 16.000,00 ₺ 2.000,00 ₺ (%10) 18.000,00 ₺
Telif / Eser Sözleşmesi (GVK Md. 18)
Yayınevi veya ajansa kesilen makbuz (%17 Stopaj, %20 KDV)
15.000,00 ₺ 2.550,00 ₺ (%17) 12.450,00 ₺ 3.000,00 ₺ (%20) 15.450,00 ₺

Kullanılan Matematiksel Formüller

  • Brütten Hesaplama: Stopaj = Brüt × s, Stopaj Sonrası Net = Brüt × (1 - s), KDV = Brüt × k, Tahsil Edilecek Toplam = Brüt × (1 - s + k).
  • Tahsil Edilen Toplamdan Brüte: Müşterinin ödediği KDV dahil tutar T biliniyorsa Brüt = T / (1 - s + k) formülüyle brüt ücrete dönülür.
  • Alınacak Net Ücretten (KDV Hariç) Brüte: Stopaj düşüldükten sonra vergisiz net gelir hedefi N ise Brüt = N / (1 - s) formülü uygulanır.

Not: Bu hesaplama aracı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; özel istisnalar, KDV tevkifatı uygulanan işlemler ve güncel vergi mevzuatı için mali müşavirinizin görüşünü ve Gelir İdaresi Başkanlığı tebliğlerini esas alınız. Mesleğinize özel rehberler için Doktorlar İçin e-SMM ve Veterinerler İçin e-SMM sayfalarını inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

e-SMM Hesaplama Hakkında Merak Edilenler

Serbest meslek makbuzunda (e-SMM) brütten nete hesaplama nasıl yapılır?
Vergi mükellefi bir müşteriye kesilen makbuzda brüt ücret üzerinden gelir vergisi stopajı (genel oran %20) düşülerek stopaj sonrası net ücrete ulaşılır; aynı brüt ücret üzerinden hesaplanan KDV (%20 veya sağlık hizmetlerinde %10) bu tutara eklenir. Örneğin 10.000 TL brüt ücrette %20 stopaj (2.000 TL) düşülür, %20 KDV (2.000 TL) eklenir ve müşteriden tahsil edilecek toplam tutar 10.000 TL olur.
Tahsil edilen tutardan (netten) brüte e-SMM nasıl hesaplanır?
Müşteriden tahsil edilen KDV dahil toplam tutar biliniyorsa brüt ücret, Tahsil Edilen Tutar / (1 - Stopaj Oranı + KDV Oranı) formülüyle bulunur. Örneğin %20 stopaj ve %10 KDV uygulanan bir işlemde müşteriden 9.000 TL tahsil edildiyse bölen (1 - 0,20 + 0,10 = 0,90) olur ve brüt ücret 9.000 / 0,90 = 10.000 TL olarak hesaplanır.
Nihai tüketiciye veya bireysel hastaya kesilen e-SMM makbuzunda neden stopaj yoktur?
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesine göre gelir vergisi tevkifatı (stopaj) yalnızca vergi tevkifatı yapmaya mecbur tutulan kurumlar, ticaret şirketleri ve vergi mükellefleri tarafından yapılır. Vergi mükellefi olmayan sade vatandaşa (örneğin muayenehaneye gelen bireysel hastaya veya bireysel müvekkile) düzenlenen e-SMM belgesinde stopaj %0 uygulanır; yalnızca KDV eklenir.
Serbest meslek makbuzunda KDV %20 mi yoksa %10 mu uygulanır?
Avukatlık, mali müşavirlik, mühendislik, mimarlık ve yönetim danışmanlığı gibi genel serbest meslek hizmetlerinde KDV oranı %20’dir. İnsan ve hayvan sağlığına yönelik koruyucu hekimlik, teşhis, tedavi ve rehabilitasyon hizmetlerinde (doktor, diş hekimi, veteriner hekim klinik muayene ve tedavileri vb.) ise %10 KDV oranı uygulanır. İstisna kapsamındaki işlemlerde %0 seçilebilir.
Serbest meslek makbuzu ne zaman düzenlenir?
Gelir Vergisi Kanunu Madde 65 ve 67 uyarınca serbest meslek kazancında tahsil esası geçerlidir. Bu nedenle e-Serbest Meslek Makbuzu, hizmet bedelinin nakden, banka havalesiyle veya kredi kartıyla tahsil edildiği anda düzenlenir.

Hesaplamayla Uğraşmayın, Makbuzunuzu Saniyeler İçinde Kesin

esmm.org ile brüt veya tahsil edilen tutarı girin; stopaj ve KDV otomatik hesaplansın, e-imzanızla imzalanıp müşterinize e-posta ile gönderilsin.